بارداری پرخطر یعنی یک عامل مشخص، خطر مادر یا جنین را از یک بارداری معمولی بالاتر برده است. در مطب دکتر فروهر دارابی این موضوع با ویزیت منظم، کنترل فشار خون و قند، و در صورت نیاز سونوگرافی رشد و داپلر پیگیری میشود. اگر سردرد شدید، خونریزی یا کم شدن حرکت جنین دارید، تا نوبت بعدی صبر نکنید و همان روز تماس بگیرید.
پیگیری بارداری پرخطر در این مطب
بارداری پرخطر یعنی چه
همیشه به معنی بیمار بودن جنین نیست. یعنی باید مادر و جنین از نزدیکتر دیده شوند. بعضی مادران از اول بارداری در این گروه هستند، مثل دیابت یا فشار خون قبلی. بعضی دیگر وسط بارداری وارد این گروه میشوند، مثلاً با بالا رفتن فشار یا کوچک ماندن جنین.
چه کسانی این پیگیری را لازم دارند
- سن زیر ۱۸ یا بالای ۳۵ سال، بهخصوص اگر بیماری دیگری هم همراه باشد
- دیابت، فشار خون، بیماری قلب، کلیه یا تیروئید
- سابقه زایمان زودرس، پرهاکلامپسی، سقط مکرر یا محدودیت رشد جنین
- بارداری دوقلو یا بیشتر
- مشکل جفت، یا دهانه رحم کوتاه که خطر زایمان زودرس را بالا ببرد
سن بهتنهایی بیماری نیست. بسیاری از بارداریهای بالای ۳۵ سال بدون عارضه پیش میروند و فقط برنامه کنترلشان دقیقتر است.
علائمی که باید همان روز خبر دهید
- خونریزی یا لکهبینی
- سردرد شدید، یا تاری دید و دوبینی
- درد شدید و مداوم شکم، بهخصوص زیر دنده راست
- تب
- خروج مایع یا خیس شدن ناگهانی لباس
- کم شدن واضح حرکت جنین
- تورم ناگهانی صورت یا دستها
اگر مطب بسته است، این علامتها به اورژانس زایمان مربوط است. این صفحه جای معاینه را نمیگیرد.
فشار خون و قند
فشار خون بالا در بارداری میتواند به پرهاکلامپسی، کاهش رشد جنین یا مشکل جفت برسد. عدد فشار را اگر پزشک گفته در خانه یادداشت کنید و با همان دستگاهی که به شما گفته شده اندازه بگیرید. دارو را از دو جا همزمان عوض نکنید.
قند کنترلنشده میتواند رشد زیاد جنین، مشکل حین زایمان و افت قند نوزاد را بیشتر کند. برنامه غذا و دارو را پزشک همان بارداری مینویسد، نه یک رژیم کلی اینترنتی. اگر از قبل دیابت یا فشار دارید، برگه آخرین آزمایش و نام داروها را به ویزیت بیاورید.
چندقلویی، رشد جنین و جفت
در دوقلویی احتمال زایمان زودرس، فشار خون و دیابت بیشتر است و تعداد ویزیت معمولاً از بارداری تکقلو بالاتر میرود. رشد هر جنین جدا دیده میشود.
جفت سرراهی و چسبندگی جفت خونریزی و نحوه زایمان را عوض میکنند. تشخیص و تصمیم بستری با سونوگرافی و حال مادر است، نه با خواندن این صفحه. اگر رشد جنین کم است یا خونرسانی جفت سؤال دارد، سونوگرافی داپلر به برنامه اضافه میشود. فاصله تکرار را نتیجه قبلی تعیین میکند.
کدام سونوگرافیها حذف نمیشوند
پرخطر بودن، غربالگری معمول را خط نمیزند. اگر هنوز در بازه هستید، سونوگرافی NT تا هفته ۱۳ و ۶ روز و آنومالی حدود هفته ۱۸ تا ۲۲ سر جایشان هستند. اکو قلب جنین فقط وقتی اضافه میشود که دیابت، سابقه قلبی یا یک نمای مشکوک دلیلش را ساخته باشد، نه برای هر پرونده.
تعداد سونوگرافی برای همه یکی نیست. بعد از ویزیت اول گفته میشود کدام بررسی لازم است.
برنامه مراقبت در بارداری پرخطر چگونه چیده میشود؟
در بارداری پرخطر، برنامه ویزیت و آزمایش برای هر مادر جداگانه نوشته میشود. در ویزیت اول سابقه بیماریها، داروها، بارداریهای قبلی و نتیجه آزمایشها بررسی میشود و بر اساس آن فاصله ویزیتها، نوع سونوگرافی و آزمایشهای لازم مشخص میگردد.
مراحل معمول پیگیری
- ویزیت اول: گرفتن شرح حال کامل، معاینه، بررسی داروها و تعیین سطح خطر
- سهماهه اول: تأیید سن بارداری، سونوگرافی NT و غربالگریهای لازم
- سهماهه دوم: سونوگرافی آنومالی، بررسی طول دهانه رحم در صورت نیاز و کنترل فشار و قند
- سهماهه سوم: پایش رشد جنین با سونوگرافی داپلر و برنامهریزی زمان و روش زایمان
اگر بیماری زمینهای دارید، بهتر است این برنامه حتی پیش از بارداری با مشاوره قبل از بارداری شروع شود.
نقش فلوشیپ پریناتولوژی (طب مادر و جنین) در بارداری پرخطر
پریناتولوژی یا طب مادر و جنین، دوره فوقتخصصی پس از تخصص زنان و زایمان است که روی مدیریت بارداریهای پرخطر، تشخیص و پیگیری مشکلات جنین و تصمیمگیری درباره زمان و روش زایمان تمرکز دارد. دکتر فروهر دارابی فلوشیپ پریناتولوژی از دانشگاه علوم پزشکی تهران را گذرانده و پیگیری بارداری، سونوگرافیهای تخصصی و تصمیم درباره زایمان در یک مسیر واحد انجام میشود.
مزیت این روش برای مادر این است که نتیجه سونوگرافی، آزمایش و معاینه را یک پزشک کنار هم تفسیر میکند و لازم نیست برای هر مرحله به چند مرکز جدا مراجعه شود.
آزمایشها و روشهای تشخیصی در بارداری پرخطر
بسته به علت پرخطر بودن، ممکن است این بررسیها پیشنهاد شود:
- غربالگری ژنتیک سهماهه اول و دوم و در صورت نیاز تست سی وی اس (CVS) یا آمنیوسنتز
- سونوگرافی رشد و سونوگرافی داپلر برای بررسی جریان خون جفت و بند ناف
- اکوکاردیوگرافی جنین در مادران دیابتی یا وقتی سابقه بیماری قلبی مادرزادی وجود دارد
- آزمایش قند، عملکرد کلیه و کبد و کنترل منظم فشار خون
- اندازهگیری طول دهانه رحم در سابقه زایمان زودرس یا سقط سهماهه دوم
انجام سرکلاژ در موارد نارسایی دهانه رحم نیز از کارهایی است که در این مطب انجام میشود.
زمان و روش زایمان در بارداری پرخطر
بسیاری از مادران با بارداری پرخطر میتوانند زایمان طبیعی داشته باشند و پرخطر بودن بهتنهایی به معنی سزارین نیست. تصمیم درباره زمان ختم بارداری و روش زایمان بر اساس وضعیت مادر (مثل کنترل فشار خون یا قند)، رشد و سلامت جنین، وضعیت جفت و سابقه زایمانهای قبلی گرفته میشود.
برای آشنایی بیشتر با تفاوت دو روش و موارد ضروری سزارین، صفحه زایمان طبیعی و سزارین را ببینید.
چه زمانی برای ویزیت بارداری پرخطر مراجعه کنیم؟
بهتر است به محض مثبت شدن تست بارداری، یا حتی قبل از اقدام به بارداری، اگر یکی از این شرایط را دارید نوبت بگیرید: بیماری مزمن مثل فشار خون، دیابت، بیماری تیروئید، کلیه یا قلب؛ سابقه سقط مکرر، زایمان زودرس، پرهاکلامپسی یا مرگ جنین؛ بارداری چندقلو؛ یا نتیجه غیرطبیعی در غربالگری.
برای ثبت نوبت از صفحه رزرو نوبت آنلاین استفاده کنید یا با شماره ۰۹۰۲۲۱۳۷۵۴۹ تماس بگیرید. همراه داشتن نتایج آزمایشها، سونوگرافیها و فهرست داروها به تصمیمگیری دقیقتر کمک میکند.
توضیح پزشک درباره بارداری پرخطر
پرسشهای پرتکرار
بارداری پرخطر چیست؟
بارداری پرخطر به بارداریای گفته میشود که در آن به دلیل شرایط جسمی مادر، وضعیت جنین یا عوامل مرتبط با بارداری، احتمال بروز عوارض برای مادر یا جنین بیشتر از بارداری معمولی است. این نوع بارداری به معنی حتمی بودن مشکل نیست، بلکه معمولاً به مراقبت و پیگیری دقیقتری نیاز دارد.
چه عواملی باعث بارداری پرخطر میشوند؟
سن پایین یا بالای مادر، بیماریهایی مانند دیابت و فشار خون، بیماریهای قلبی، مشکلات تیروئید، سابقه سقط یا زایمان زودرس، بارداری چندقلویی، مشکلات مربوط به جفت و برخی ناهنجاریهای جنین میتوانند احتمال بارداری پرخطر را افزایش دهند.
آیا بارداری بعد از ۳۵ سال حتماً پرخطر است؟
خیر. سن بالای ۳۵ سال بهتنهایی به معنی وجود مشکل قطعی نیست. پزشک با توجه به شرایط مادر، سابقه پزشکی، نتایج آزمایشها و وضعیت جنین، میزان خطر و نیاز به مراقبتهای بیشتر را ارزیابی میکند.
در بارداری پرخطر چند بار باید سونوگرافی انجام شود؟
تعداد و زمان سونوگرافی به علت پرخطر بودن بارداری و شرایط مادر و جنین بستگی دارد. ممکن است پزشک برای بررسی رشد جنین، مایع آمنیوتیک، جفت، جریان خون و سایر موارد، سونوگرافیهای بیشتری نسبت به بارداری معمولی درخواست کند.
بارداری پرخطر چه علائمی دارد؟
علامت هشدار، خودِ تشخیص بارداری پرخطر نیست. اگر خونریزی، سردرد شدید، تاری یا دوبینی، درد شدید شکم بهخصوص زیر دنده راست، تب، خروج مایع، کم شدن واضح حرکت جنین یا تورم ناگهانی صورت و دستها دارید، همان روز خبر دهید. اگر مطب بسته است، این علامتها به اورژانس زایمان مربوط است.
چه کسانی بارداری پرخطر دارند؟
افرادی که به دلیل سن بارداری، بیماریهای زمینه ای، سابقه عوارض بارداری یا شرایط خاص جنین و بارداری احتمال بروز عوارض بیشتری دارند، ممکن است در گروه بارداری پرخطر قرار بگیرند. برای مثال، بارداری در سنین بالاتر، دیابت یا فشار خون، بیماریهای قلبی و کلیوی، سابقه سقط مکرر یا زایمان زودرس و بارداری دوقلویی یا چندقلویی میتوانند نیاز به مراقبت بیشتری ایجاد کنند.
آیا بارداری پرخطر حتماً به سزارین ختم میشود؟
خیر. بسیاری از مادران با بارداری پرخطر زایمان طبیعی دارند. روش زایمان بر اساس وضعیت مادر، جنین و جفت در اواخر بارداری تعیین میشود.
بارداری دوقلو هم پرخطر محسوب میشود؟
بله. در بارداری چندقلو احتمال زایمان زودرس، فشار خون بارداری، دیابت و مشکلات رشد جنین بیشتر است و ویزیت و سونوگرافی منظمتری لازم است.
پریناتولوژیست با متخصص زنان چه تفاوتی دارد؟
پریناتولوژیست متخصص زنان و زایمانی است که دوره فوقتخصصی طب مادر و جنین را گذرانده و در مدیریت بارداریهای پرخطر و مشکلات جنین آموزش تکمیلی دارد.
برای ویزیت اول بارداری پرخطر چه مدارکی همراه داشته باشم؟
نتایج آزمایشها و سونوگرافیهای قبلی، سوابق بارداریها و زایمانهای گذشته، خلاصه پرونده بیماریهای زمینهای و فهرست داروهای مصرفی را همراه داشته باشید.
اگر درباره روش و زمان زایمان در بارداری پرخطر سؤال دارید، صفحه زایمان طبیعی و سزارین را ببینید.
مطلب این صفحه برای آشنا شدن با نوع پیگیری است و جایگزین ویزیت، آزمایش یا تصمیم درباره زمان زایمان نیست.
