بی اختیاری مدفوع یکی از مشکلاتی است که بسیاری از افراد به دلیل خجالت یا نگرانی از صحبت کردن درباره آن، مراجعه به پزشک را به تأخیر میاندازند. در این وضعیت فرد نمیتواند دفع مدفوع یا گاهی گاز روده را بهطور کامل کنترل کند و ممکن است پیش از رسیدن به سرویس بهداشتی، مدفوع خارج شود یا بدون اینکه متوجه شود، لکههایی از مدفوع یا مخاط روی لباس زیر مشاهده کند.
بی اختیاری مدفوع فقط یک مشکل ساده گوارشی نیست و گاهی میتواند به ضعف عضلات کف لگن، آسیب اسفنکتر مقعد، مشکلات عصبی، یبوست مزمن، اسهال یا حتی عوارض زایمان مرتبط باشد. به همین دلیل، پیدا کردن علت اصلی برای انتخاب روش درمان اهمیت زیادی دارد.
در این مقاله درباره درمان سریع بی اختیاری مدفوع، علتهای شایع این مشکل، روشهای تشخیص، نقش تمرینات کف لگن، داروها، جدیدترین راه درمان بی اختیاری مدفوع و این موضوع که برای بی اختیاری مدفوع به چه دکتری مراجعه کنیم صحبت میکنیم.
بی اختیاری مدفوع چیست؟
بی اختیاری مدفوع به خروج ناخواسته و غیرقابلکنترل مدفوع جامد، مدفوع شل یا مایع و گاهی مخاط از مقعد گفته میشود. این مشکل میتواند به صورت احساس فوریت شدید برای دفع و ناتوانی در نگه داشتن مدفوع یا به صورت خروج مدفوع بدون آگاهی فرد اتفاق بیفتد.
شدت بی اختیاری مدفوع در افراد متفاوت است. برخی افراد فقط گاهی لکههای کوچک مدفوع روی لباس زیر مشاهده میکنند، در حالی که بعضی دیگر ممکن است نتوانند دفع مدفوع را حتی برای چند دقیقه کنترل کنند.
درمان سریع بی اختیاری مدفوعنکته مهم این است که بی اختیاری مدفوع قابل بررسی و در بسیاری از موارد قابل کنترل یا درمان است و نباید آن را مسئلهای دانست که فرد مجبور است تا پایان عمر با آن زندگی کند.
بی اختیاری مدفوع نشانه چیست؟
یکی از پرتکرارترین سؤالات کاربران این است که بی اختیاری مدفوع نشانه چیست؟ پاسخ یکسانی برای همه افراد وجود ندارد، زیرا بی اختیاری مدفوع یک علامت است و میتواند دلایل مختلفی داشته باشد.
بی اختیاری مدفوع نشانه چیست؟ این مشکل ممکن است نشانه ضعف عضلات اسفنکتر، اختلال عملکرد کف لگن، یبوست شدید، اسهال مزمن، آسیب عصبی، بیماریهای روده یا آسیبهای ناشی از زایمان باشد.
در زنان، مخصوصاً افرادی که سابقه زایمان طبیعی دشوار، استفاده از فورسپس یا تولد نوزاد با وزن بالا داشتهاند، احتمال آسیب عضلات اسفنکتر و کف لگن افزایش پیدا میکند.
بنابراین اگر این سؤال برای شما مطرح است که بی اختیاری مدفوع نشانه چیست، بهتر است به جای درمان خودسرانه، ابتدا علت اصلی توسط پزشک مشخص شود.
علائم بی اختیاری مدفوع
علائم این مشکل میتواند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد و شدت آن از لکهبینی خفیف تا ناتوانی در کنترل کامل دفع متغیر است. مهمترین علائم بی اختیاری مدفوع عبارتاند از:
ناتوانی در کنترل دفع مدفوع
فرد ممکن است با وجود احساس نیاز به دفع، نتواند مدفوع را تا رسیدن به سرویس بهداشتی نگه دارد. این حالت بهخصوص زمانی که مدفوع شل یا آبکی باشد بیشتر دیده میشود، زیرا مدفوع مایع سریعتر رکتوم را پر میکند و کنترل آن دشوارتر است.
احساس فوریت شدید برای رفتن به دستشویی
در این حالت فرد ناگهان احساس میکند باید دفع کند و فرصت بسیار کمی برای رسیدن به دستشویی دارد. اگر عضلات کف لگن یا اسفنکتر قدرت کافی نداشته باشند، ممکن است پیش از رسیدن به سرویس بهداشتی مدفوع خارج شود.
خروج ناخواسته مدفوع قبل از رسیدن به سرویس بهداشتی
این علامت معمولاً با بی اختیاری فوریتی همراه است. فرد نیاز به دفع را احساس میکند، اما قادر نیست آن را به اندازه کافی به تأخیر بیندازد. تکرار این وضعیت میتواند باعث محدود شدن فعالیتهای روزمره و نگرانی از حضور در خارج از خانه شود.
مشاهده لکه مدفوع روی لباس زیر
گاهی بی اختیاری به شکل خروج مقدار کمی مدفوع یا لکه و رگه روی لباس زیر ظاهر میشود. حتی اگر مقدار خروجی کم باشد، تکرار آن میتواند نشانه اختلال در کنترل دفع باشد و ارزش بررسی پزشکی دارد.
خروج ناخواسته مخاط
برخی افراد ممکن است بدون اینکه متوجه شوند، مخاط یا مقدار کمی ترشحات همراه با مدفوع از مقعد داشته باشند. خروج مخاط بدون آگاهی فرد میتواند در نوعی از بی اختیاری به نام بی اختیاری غیرفعال دیده شود.
ناتوانی در کنترل گاز روده
ضعف عضلات اسفنکتر و کف لگن فقط میتواند کنترل مدفوع را مختل نکند؛ در بعضی افراد کنترل گاز روده نیز دشوار میشود. اگر این مشکل جدید، مکرر یا همراه با خروج مدفوع باشد، بهتر است علت آن بررسی شود.
احساس تخلیه ناقص روده
برخی افراد پس از دفع همچنان احساس میکنند بخشی از مدفوع در رکتوم باقی مانده است. این حالت میتواند در مشکلاتی مانند یبوست یا اختلالات کف لگن دیده شود و در صورت تداوم نیاز به ارزیابی دارد.
اسهال همراه با ناتوانی در نگه داشتن مدفوع
مدفوع شل و آبکی یکی از عوامل مهم تشدیدکننده بی اختیاری است. اسهال میتواند رکتوم را سریعتر پر کند و فرصت کنترل دفع را کاهش دهد؛ به همین دلیل کنترل علت اسهال بخش مهمی از درمان است.
یبوست و سپس خروج مدفوع شل از اطراف توده مدفوع
یبوست شدید نیز میتواند با بی اختیاری همراه شود. تجمع مدفوع سفت و بزرگ ممکن است رکتوم را تحت فشار قرار دهد و مدفوع آبکی از اطراف آن نشت کند. بنابراین مشاهده خروج مدفوع شل به معنی آن نیست که حتماً مشکل اصلی اسهال است.
کاهش اعتمادبهنفس و ترس از حضور در اجتماع
بی اختیاری مدفوع میتواند از نظر روانی و اجتماعی نیز آزاردهنده باشد. ترس از بروز حادثه در محل کار، مهمانی، سفر یا هنگام ورزش ممکن است باعث کنارهگیری اجتماعی و کاهش کیفیت زندگی شود.
در نوعی از بی اختیاری که به آن بی اختیاری غیرفعال گفته میشود، ممکن است فرد اصلاً متوجه خروج مدفوع یا مخاط نشود. در نوع فوریتی، فرد احساس نیاز به دفع دارد اما نمیتواند خود را تا رسیدن به سرویس بهداشتی نگه دارد.فوع یا مخاط نشود. در نوع فوریتی، فرد احساس نیاز به دفع دارد اما نمیتواند خود را تا رسیدن به سرویس بهداشتی نگه دارد.
علت بی اختیاری مدفوع چیست؟
شناخت علت بی اختیاری مدفوع مهمترین مرحله برای انتخاب درمان مناسب است.
بی اختیاری مدفوع ممکن است به دلیل یک مشکل موقتی مانند اسهال ایجاد شود یا نتیجه آسیب عضلات و اعصاب کنترلکننده دفع باشد.
علت بی اختیاری مدفوع در زنان
علت بی اختیاری مدفوع در زنان در بسیاری از موارد با مشکلات کف لگن و سابقه بارداری و زایمان ارتباط دارد. برخی زنان بعد از زایمان طبیعی دچار آسیب عضلات اسفنکتر یا کف لگن میشوند. این آسیب ممکن است بلافاصله علامت ایجاد نکند و حتی مدتی بعد خودش را به شکل بی اختیاری مدفوع نشان دهد. خطر آسیب در برخی شرایط مانند تولد نوزاد با وزن بالا، استفاده از فورسپس، زایمان با کمک و برخی آسیبهای ناحیه پرینه بیشتر است.
بنابراین علت بی اختیاری مدفوع در زنان میتواند شامل موارد زیر باشد:
- آسیب عضلات اسفنکتر هنگام زایمان
- ضعف عضلات کف لگن
- آسیب عصبی
- یبوست مزمن
- اسهال مزمن
- هموروئید
- افتادگی رکتوم
- رکتوسل
- جراحیهای ناحیه لگن
- برخی بیماریهای عصبی
- بیماریهای التهابی روده
به همین دلیل، هنگام بررسی علت بی اختیاری مدفوع در زنان باید سابقه بارداری، تعداد زایمانها، نوع زایمان، مشکلات کف لگن و علائم گوارشی نیز بررسی شود.
چه عواملی خطر ابتلا به بی اختیاری مدفوع را بیشتر می کند؟
عوامل مختلفی میتوانند احتمال بروز بی اختیاری مدفوع را افزایش دهند. بعضی از این عوامل قابل اصلاح هستند، اما برخی مانند افزایش سن، سابقه آسیب عصبی یا آسیب اسفنکتر بعد از زایمان ممکن است خارج از کنترل فرد باشند. شناخت این عوامل میتواند به پیشگیری و مراجعه بهموقع برای درمان کمک کند.
افزایش سن
بی اختیاری مدفوع در سنین بالاتر شایعتر است. افزایش سن میتواند با تغییر قدرت عضلات کف لگن، تغییر عملکرد روده و افزایش احتمال بیماریهای زمینهای همراه باشد؛ با این حال، بی اختیاری مدفوع بخش طبیعی و اجتنابناپذیر سالمندی محسوب نمیشود و در صورت بروز باید بررسی شود.
کم تحرکی
فعالیت بدنی کم میتواند با یبوست و تجمع مدفوع در رکتوم ارتباط داشته باشد. بهخصوص در افراد کمتوان یا سالمند، بیتحرکی طولانیمدت ممکن است احتمال یبوست و در نتیجه نشت مدفوع اطراف توده سفت را افزایش دهد.
اسهال مزمن
اسهال از مهمترین عوامل خطر بی اختیاری مدفوع است. مدفوع آبکی سریعتر در رکتوم جمع میشود و نسبت به مدفوع شکلگرفته سختتر قابل کنترل است. بیماریهایی مانند سندرم روده تحریکپذیر، بیماری التهابی روده و برخی مشکلات گوارشی میتوانند زمینهساز اسهال و تشدید بی اختیاری شوند.
یبوست مزمن
یبوست طولانیمدت میتواند باعث تجمع مدفوع سفت و کشیده شدن رکتوم و اختلال در عملکرد عضلات آن شود. در چنین شرایطی ممکن است مدفوع مایع از اطراف توده سفت نشت کند و فرد آن را به شکل بی اختیاری تجربه کند.
ضعف یا آسیب عضلات اسفنکتر و کف لگن
عضلات اسفنکتر مقعد و کف لگن در نگه داشتن مدفوع نقش مهمی دارند. جراحیهای ناحیه مقعد و رکتوم، آسیبهای ناحیه لگن یا سایر صدمات میتوانند این عضلات را ضعیف یا آسیبدیده کنند و احتمال نشت مدفوع را افزایش دهند.
آسیب عصبی و بیماریهای عصبی
اعصاب مسئول انتقال پیام بین رکتوم، اسفنکتر و مغز در تشخیص نیاز به دفع و کنترل عضلات نقش دارند. آسیب نخاعی، آسیب مغزی و برخی بیماریهای عصبی مانند سکته مغزی، اماس، پارکینسون و دیابت نوع ۲ میتوانند در بعضی افراد با اختلال کنترل مدفوع همراه شوند.
زایمان طبیعی و آسیبهای مرتبط با زایمان
یکی از عوامل مهم در زنان، آسیب اسفنکتر یا کف لگن هنگام زایمان طبیعی است. تولد نوزاد با وزن بالا، استفاده از فورسپس یا وکیوم و برخی مداخلات مانند اپیزیوتومی میتوانند احتمال آسیب این ناحیه را افزایش دهند.
هموروئید و افتادگی رکتوم
هموروئید یا افتادگی رکتوم در برخی افراد میتواند مانع بسته شدن کامل ناحیه مقعد شود و به نشت مقدار کمی مدفوع یا مخاط منجر شود.
رکتوسل
رکتوسل در زنان زمانی رخ میدهد که دیواره بین رکتوم و واژن ضعیف شده و رکتوم به سمت واژن برجسته شود. این وضعیت ممکن است تخلیه مدفوع را دشوار کند و در بعضی افراد با باقی ماندن مدفوع و نشت همراه باشد.
بیماریها و التهابهای رکتوم
التهاب یا ایجاد اسکار در رکتوم میتواند ظرفیت طبیعی رکتوم برای کش آمدن و نگهداری مدفوع را کاهش دهد. بیماری التهابی روده و برخی جراحیها یا پرتودرمانی ناحیه لگن از عوامل مرتبط با این تغییرات هستند.
برخی بیماریهای مزمن
وجود بیماریهای مزمن که بر عملکرد روده، عضلات یا اعصاب اثر میگذارند میتواند احتمال بی اختیاری را افزایش دهد. به همین دلیل هنگام ارزیابی بیمار، پزشک معمولاً سابقه بیماریهای گوارشی، عصبی و متابولیک را نیز بررسی میکند.
راه های پیشگیری از بی اختیاری مدفوع
همه موارد بی اختیاری مدفوع قابل پیشگیری نیستند، اما کنترل عوامل قابل اصلاح میتواند به کاهش خطر یا شدت علائم کمک کند. پیشگیری بیشتر بر سلامت روده، جلوگیری از یبوست و اسهال، حفظ فعالیت بدنی و تقویت عضلات کف لگن تمرکز دارد.
پیشگیری و درمان بهموقع یبوست
برای جلوگیری از یبوست مزمن، مصرف مناسب فیبر و مایعات، فعالیت بدنی و توجه به عادات منظم دفع اهمیت دارد. اگر یبوست طولانیمدت دارید، بهتر است علت آن بررسی شود و از مصرف خودسرانه و طولانیمدت ملینها پرهیز کنید.
کنترل اسهال
اگر اسهال مکرر دارید، فقط کنترل موقت دفع کافی نیست؛ باید علت آن نیز مشخص شود. برخی غذاها و نوشیدنیها مانند کافئین، غذاهای چرب و تند، بعضی محصولات لبنی و شیرینکنندههای خاص ممکن است در بعضی افراد اسهال را تشدید کنند. شناسایی محرکهای شخصی با ثبت مواد غذایی و علائم میتواند مفید باشد.
داشتن رژیم غذایی متعادل
یک رژیم غذایی متعادل میتواند به تنظیم عملکرد روده کمک کند. مقدار مناسب فیبر و مایعات باید متناسب با شرایط فرد باشد؛ زیرا در فردی که اسهال دارد، افزایش بیدلیل برخی مواد غذایی پرفیبر یا مصرف غذاهای محرک ممکن است علائم را بیشتر کند.
تقویت عضلات کف لگن
تمرینات منظم عضلات کف لگن یا کگل میتوانند به تقویت عضلات مؤثر در کنترل دفع کمک کنند. بهتر است تکنیک صحیح تمرین را از پزشک یا متخصص آموزش ببینید، بهخصوص اگر پس از زایمان یا جراحی دچار علائم شدهاید.
داشتن فعالیت بدنی منظم
فعالیت بدنی منظم میتواند به عملکرد بهتر روده و پیشگیری از یبوست کمک کند. حتی پیادهروی منظم، متناسب با توانایی فرد، میتواند گزینه مناسبی برای کاهش کمتحرکی باشد. در صورت داشتن بیماری زمینهای یا محدودیت حرکتی، نوع و میزان فعالیت باید با نظر پزشک تعیین شود.
توجه به علائم بعد از زایمان
زنان بهتر است علائمی مانند خروج ناخواسته مدفوع، ناتوانی در کنترل گاز، فوریت شدید دفع یا تغییر محسوس در عملکرد کف لگن را بعد از زایمان نادیده نگیرند. تشخیص زودهنگام آسیب کف لگن یا اسفنکتر میتواند به انتخاب درمان مناسب کمک کند.
مراجعه به پزشک در صورت تداوم علائم
اگر بی اختیاری مکرر یا شدید است، کیفیت زندگی را مختل کرده یا با علائم دیگری همراه شده است، مراجعه پزشکی را به تأخیر نیندازید. بی اختیاری مدفوع یک مشکل پزشکی قابل بررسی است و درمان آن بر اساس علت انتخاب میشود.
آیا یبوست باعث بی اختیاری مدفوع میشود؟
بله. شاید در نگاه اول یبوست و بی اختیاری مدفوع دو مشکل کاملاً متفاوت به نظر برسند، اما یبوست شدید میتواند در ایجاد بی اختیاری نقش داشته باشد.
وقتی مدفوع سفت و حجیم برای مدت طولانی در روده یا رکتوم باقی میماند، ممکن است عضلات و حس طبیعی ناحیه تحت تأثیر قرار بگیرند. در این شرایط گاهی مدفوع مایع از اطراف توده سفت عبور کرده و بدون کنترل خارج میشود. بنابراین برای درمان سریع بی اختیاری مدفوع نباید فقط روی توقف خروج مدفوع تمرکز کرد؛ بلکه باید علت زمینهای مانند یبوست نیز درمان شود.
آیا اسهال باعث بی اختیاری مدفوع میشود؟
اسهال یکی از عوامل مهم بی اختیاری مدفوع است. مدفوع آبکی سریعتر رکتوم را پر میکند و کنترل آن برای فرد دشوارتر است.
برخی افراد هنگام اسهال احساس فوریت شدیدی برای دفع دارند و ممکن است نتوانند خودشان را به دستشویی برسانند.
در چنین شرایطی درمان اسهال و علت ایجادکننده آن میتواند به کاهش بی اختیاری کمک کند.
بی اختیاری مدفوع بعد از زایمان
بی اختیاری مدفوع بعد از زایمان یکی از مشکلاتی است که ممکن است به دلیل آسیب عضلات کف لگن یا اسفنکتر ایجاد شود.
در برخی موارد آسیب ایجادشده در زمان زایمان بلافاصله مشخص نمیشود و فرد ماهها یا حتی مدت بیشتری بعد، علائم را تجربه میکند.
اگر بعد از زایمان متوجه خروج ناخواسته مدفوع، ناتوانی در کنترل گاز یا فوریت شدید دفع شدهاید، بهتر است آن را طبیعی تلقی نکنید.
معاینه کف لگن و بررسی عملکرد اسفنکتر میتواند به مشخص شدن علت کمک کند.
برای بی اختیاری مدفوع به چه دکتری مراجعه کنیم؟
یکی از مهمترین سؤالات کاربران این است که برای بی اختیاری مدفوع به چه دکتری مراجعه کنیم؟
پاسخ به علت علائم بستگی دارد. پزشک زنان، متخصص گوارش، جراح کولورکتال و متخصص طب فیزیکی و توانبخشی با توجه به شرایط بیمار میتوانند در بررسی و درمان نقش داشته باشند.
در زنان، اگر بی اختیاری مدفوع بعد از بارداری یا زایمان ایجاد شده باشد یا همراه با علائم ضعف کف لگن، افتادگی اندامهای لگنی یا مشکلات دیگر ناحیه لگن باشد، مراجعه به بهترین متخصص زنان میتواند برای ارزیابی اولیه مفید باشد.
اگر میپرسید برای بی اختیاری مدفوع به چه دکتری مراجعه کنیم، مهمترین نکته این است که پزشک علت زمینهای را بررسی کند و در صورت نیاز بیمار را به متخصص مرتبط ارجاع دهد.
برای خانمهایی که به دنبال بررسی مشکلات زنان و کف لگن هستند، دکتر فروهر دارابی، متخصص زنان و زایمان در تهران میتواند در ارزیابی مشکلات مرتبط با زنان و بررسی نیاز به اقدامات تخصصی کمککننده باشد. در صورت نیاز، پزشک پس از معاینه میتواند بیمار را برای بررسیهای گوارشی یا کولورکتال به متخصص مربوطه ارجاع دهد.
بنابراین در پاسخ به سؤال برای بی اختیاری مدفوع به چه دکتری مراجعه کنیم نمیتوان یک متخصص واحد را برای همه بیماران معرفی کرد؛ انتخاب پزشک به علت، شدت و علائم همراه بستگی دارد.
بیاختیاری مدفوع در کودکان نشانه چیست؟
بیاختیاری مدفوع در کودکان (که در اصطلاح پزشکی آنکوپرزیس نامیده میشود) معمولاً پس از سن ۴ سالگی و زمانی مطرح میشود که کودک بهطور غیرارادی مدفوع را در لباس خود دفع کند. شایعترین علت این عارضه، یبوست مزمن است؛ به این صورت که تجمع مدفوع سفت در روده بزرگ باعث اتساع رکتوم و کاهش حس طبیعی کودک نسبت به پر بودن آن میشود و در نتیجه مدفوع آبکی از اطراف توده سفت نشت میکند. عوامل دیگری مانند اضطراب، استرسهای روانی (تولد خواهر یا برادر، شروع مدرسه، طلاق والدین)، رژیم غذایی کمفیبر، ترس از توالت، و در موارد نادرتر، اختلالات عصبی یا مادرزادی روده نیز میتوانند نقش داشته باشند. تشخیص و درمان بهموقع، شامل اصلاح یبوست، آموزش عادتهای صحیح توالترفتن و در صورت نیاز مشاوره روانشناسی، اهمیت زیادی دارد.
بیاختیاری مدفوع در بیماران سرطانی
بیاختیاری مدفوع در بیماران مبتلا به سرطان میتواند ناشی از خود بیماری یا عوارض درمانهای آن باشد. تومورهای ناحیه لگن، روده بزرگ، رکتوم یا نخاع ممکن است با فشار بر عضلات اسفنکتر یا اعصاب کنترلکننده دفع، موجب این عارضه شوند. همچنین رادیوتراپی ناحیه لگن میتواند به بافتهای اطراف رکتوم آسیب رسانده و عملکرد اسفنکتر را مختل کند. جراحیهای روده بزرگ و رکتوم، بهویژه در سرطان کولورکتال، نیز از علل شایع هستند. ضعف عمومی، کاهش تحرک، و اسهال ناشی از شیمیدرمانی از دیگر عواملی هستند که خطر بیاختیاری را افزایش میدهند. این مشکل تأثیر زیادی بر کیفیت زندگی و روحیه بیمار دارد، بنابراین ارزیابی توسط تیم درمانی و استفاده از راهکارهایی مانند تنظیم رژیم غذایی، تمرینات کف لگن، داروها یا در موارد لازم مداخلات جراحی توصیه میشود.
درمان سریع بی اختیاری مدفوع
بسیاری از کاربران به دنبال درمان سریع بی اختیاری مدفوع هستند، اما باید بدانیم که سرعت بهبود به علت مشکل بستگی دارد.
اگر بی اختیاری به دلیل اسهال موقت ایجاد شده باشد، با درمان علت اسهال ممکن است علائم نسبتاً سریع کاهش پیدا کند.
اگر مشکل ناشی از ضعف عضلات کف لگن باشد، معمولاً به زمان و تمرین منظم نیاز است.
اگر آسیب اسفنکتر یا اختلال عصبی وجود داشته باشد، ممکن است درمانهای تخصصیتر لازم باشد.
بنابراین درمان سریع بی اختیاری مدفوع به معنی مصرف یک داروی خاص برای همه افراد نیست.
اولین قدم، پیدا کردن علت است.
روشهای درمان بی اختیاری مدفوع
روش درمان با توجه به علت میتواند شامل موارد زیر باشد:
- اصلاح رژیم غذایی
- کنترل اسهال
- درمان یبوست
- تنظیم زمان دفع
- تمرین عضلات کف لگن
- بیوفیدبک
- داروهای مناسب علت زمینهای
- تحریک عصب ساکرال در برخی بیماران
- روشهای ترمیمی یا جراحی در موارد خاص
تغییر رژیم غذایی، دارو، تمرینات کف لگن و آموزش دفع از درمانهای اولیه هستند و در بسیاری از افراد میتوانند علائم را کاهش دهند.
جدیدترین راه درمان بی اختیاری مدفوع چیست؟
پرسش جدیدترین راه درمان بی اختیاری مدفوع یکی از جستوجوهای مهم کاربران است، اما یک روش جدید واحد که برای تمام بیماران مناسب باشد وجود ندارد.
روشهایی مانند بیوفیدبک، تحریک عصب ساکرال و برخی روشهای ترمیمی یا جراحی در بیماران منتخب مورد استفاده قرار میگیرند. انتخاب روش بر اساس علت و شدت بیماری انجام میشود.
بیوفیدبک
در بیوفیدبک، فرد با کمک تجهیزات مخصوص نحوه انقباض عضلات کف لگن را بهتر یاد میگیرد و کنترل عضلات را تمرین میکند. این روش میتواند برای برخی بیماران مؤثر باشد.
تحریک عصب ساکرال
در برخی بیماران که مشکل عملکرد اعصاب کنترلکننده ناحیه وجود دارد، تحریک عصب ساکرال ممکن است مورد استفاده قرار گیرد. این روش با ارسال تحریکهای الکتریکی ملایم به اعصاب ساکرال به بهبود عملکرد کنترل دفع کمک میکند.
بنابراین وقتی درباره جدیدترین راه درمان بی اختیاری مدفوع صحبت میکنیم، باید توجه داشته باشیم که درمان مدرن لزوماً به معنای بهترین درمان برای همه افراد نیست.
قرص برای بی اختیاری مدفوع
یکی از پرتکرارترین جستوجوها عبارت قرص برای بی اختیاری مدفوع است.
اما داروی مناسب به علت بی اختیاری بستگی دارد و نباید بدون تشخیص علت، دارو مصرف کرد.
اگر بی اختیاری به دلیل اسهال باشد، پزشک ممکن است در شرایط مناسب داروهایی مانند لوپرامید را توصیه کند. اگر مشکل به یبوست مرتبط باشد، ممکن است درمان یبوست و تنظیم قوام مدفوع اهمیت بیشتری داشته باشد.
بنابراین قرص برای بی اختیاری مدفوع یک پاسخ واحد ندارد.
مصرف خودسرانه داروهای ضداسهال در فردی که مشکل اصلی او یبوست یا انسداد مدفوع است میتواند شرایط را نامناسبتر کند.
به همین دلیل قبل از انتخاب قرص برای بی اختیاری مدفوع باید علت مشکل مشخص شود.
آیا تمرین کگل برای بی اختیاری مدفوع مفید است؟
تمرینات کف لگن یا کگل میتوانند به تقویت عضلاتی که در کنترل ادرار، گاز و مدفوع نقش دارند کمک کنند. اگر عضلات کف لگن ضعیف شده باشند، انجام منظم و صحیح تمرینات میتواند بخشی از برنامه درمانی باشد.
البته انجام اشتباه تمرینات یا استفاده از تمرین نامناسب برای فردی که مشکل پیچیده کف لگن دارد ممکن است نتیجه مطلوبی ایجاد نکند. در بعضی موارد آموزش توسط متخصص فیزیوتراپی کف لگن یا استفاده از بیوفیدبک کمککننده است.
بیشتر بخوانید: دکتر بی اختیاری ادرار در تهران
رژیم غذایی مناسب برای بی اختیاری مدفوع
تغذیه میتواند نقش مهمی در کنترل علائم داشته باشد. با توجه به علت، تغییر رژیم غذایی ممکن است به کاهش بی اختیاری کمک کند.
اگر اسهال دارید، باید غذاها و نوشیدنیهایی که علائم شما را تشدید میکنند شناسایی شوند.
اگر یبوست عامل مشکل باشد، ممکن است افزایش مناسب فیبر و مصرف مایعات طبق نظر پزشک یا متخصص تغذیه مفید باشد.
بهتر است برای شناسایی محرکهای غذایی، یک دفترچه غذایی داشته باشید و نوع غذا، زمان مصرف، شکل مدفوع و زمان بروز بی اختیاری را یادداشت کنید.
تشخیص بی اختیاری مدفوع چگونه انجام میشود؟
پزشک ابتدا درباره علائم، دفعات بی اختیاری، قوام مدفوع، سابقه زایمان، جراحی، بیماریهای گوارشی و داروهای مصرفی سؤال میکند.
سپس ممکن است معاینه فیزیکی، معاینه لگنی در زنان و معاینه انگشتی رکتوم انجام شود. در صورت نیاز نیز آزمایشها و بررسیهای تخصصیتر درخواست میشود.
هدف از تشخیص فقط اثبات وجود بی اختیاری نیست؛ بلکه پزشک باید مشخص کند چرا کنترل مدفوع مختل شده است.
چه زمانی بی اختیاری مدفوع جدی است؟
اگر بی اختیاری مدفوع مکرر باشد، زندگی اجتماعی شما را مختل کند یا همراه با علائم دیگری مانند خونریزی، کاهش وزن غیرقابل توضیح، درد شدید شکم یا تغییر واضح و پایدار در عادات دفع باشد، مراجعه پزشکی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
حتی اگر شدت علائم کم باشد اما مشکل ادامهدار باشد، بهتر است برای پیدا کردن علت اقدام کنید. منابع پزشکی نیز توصیه میکنند در صورت تکرار یا شدید بودن بی اختیاری و زمانی که کیفیت زندگی تحت تأثیر قرار گرفته است، فرد ارزیابی پزشکی شود.
آیا بی اختیاری مدفوع قابل درمان است؟
در بسیاری از افراد میتوان علائم را به میزان قابل توجهی کنترل کرد و کیفیت زندگی را بهبود داد.
روش درمان ممکن است بسیار ساده باشد؛ مثلاً اصلاح رژیم غذایی و درمان اسهال یا یبوست. در برخی افراد نیز تمرینات کف لگن و بیوفیدبک مورد استفاده قرار میگیرند. موارد پیچیدهتر ممکن است به روشهای تخصصی مانند تحریک عصب یا جراحی نیاز داشته باشند. بنابراین اگر دچار این مشکل هستید، ناامید نشوید و آن را صرفاً بخشی اجتنابناپذیر از افزایش سن یا پیامد دائمی زایمان ندانید.
جمع بندی
بی اختیاری مدفوع مشکلی شایع اما قابل بررسی است و میتواند دلایل مختلفی از جمله اسهال، یبوست، ضعف عضلات کف لگن، آسیب اسفنکتر، مشکلات عصبی و آسیبهای مرتبط با زایمان داشته باشد.
درمان سریع بی اختیاری مدفوع زمانی امکانپذیرتر است که علت اصلی بهدرستی مشخص شود. در برخی افراد اصلاح تغذیه و درمان مشکلات دفع کافی است و در برخی دیگر تمرینات کف لگن، بیوفیدبک، دارو یا درمانهای تخصصیتر لازم میشود.
در زنان، توجه به علت بی اختیاری مدفوع در زنان بهخصوص سابقه بارداری و زایمان اهمیت زیادی دارد. اگر این سؤال را دارید که برای بی اختیاری مدفوع به چه دکتری مراجعه کنیم، بهتر است بر اساس علائم و علت احتمالی، از متخصص زنان، گوارش یا جراح کولورکتال کمک بگیرید.
آیا بی اختیاری مدفوع طبیعی است؟
خیر. اگرچه این مشکل نسبتاً شایع است، اما نباید آن را طبیعی و غیرقابل درمان دانست. علت باید بررسی شود.
آیا بی اختیاری مدفوع بعد از زایمان درمان میشود؟
در بسیاری از موارد میتوان علائم را کنترل کرد. نوع درمان به میزان آسیب عضلات، اعصاب و کف لگن بستگی دارد.
برای بی اختیاری مدفوع به چه دکتری مراجعه کنیم؟
برای بررسی اولیه، بسته به علائم میتوان به متخصص زنان، متخصص گوارش یا جراح کولورکتال مراجعه کرد. اگر مشکل با زایمان یا اختلالات کف لگن مرتبط باشد، متخصص زنان نیز میتواند در ارزیابی اولیه نقش داشته باشد.
آیا بی اختیاری مدفوع نشانه سرطان است؟
بی اختیاری مدفوع بهتنهایی به معنی سرطان نیست و علل بسیار متنوعی دارد؛ اما اگر همراه خونریزی، کاهش وزن، تغییر مداوم عادات دفع یا علائم غیرمعمول باشد، باید توسط پزشک بررسی شود.
بدون دیدگاه