غربالگری های دوران بارداری در زمان های مختلف انجام می‌شوند و هرکدام اطلاعات متفاوتی درباره وضعیت جنین و احتمال برخی مشکلات در اختیار پزشک قرار می‌دهند. غربالگری سه ماهه دوم شامل بررسی‌های آزمایشگاهی و سونوگرافی هایی است که با توجه به شرایط مادر و جنین انجام می‌شوند. غربالگری سه ماهه دوم که به آن آزمایش کوادراپل یا تست کوادروپل نیز گفته می شود. این تست با بررسی چهار ماده بیو شیمایی موجود در خون مادر، احتمال برخی اختلالات کروموزومی مانند سندروم داون، سندروم ادوارد، نقص های لوله های عصبی را ارزیابی می‌کند. در کنار این آزمایش ها، سونوگرافی آنومالی نیز در اواسط بارداری برای بررسی دقیق‌تر ساختار و رشد جنین انجام می‌شود. بنابراین، این دو بررسی کاربرد یکسانی ندارند و هرکدام بخشی متفاوت از ارزیابی دوران بارداری را پوشش می‌دهند.
چرا انجام سونوگرافی آنومالی ضروری است؟
غربالگری سه‌ماهه‌ی دوم چیست؟
غربالگری سه ماهه دوم به مجموعه ای از بررسی‌های دوران بارداری گفته می‌شود که با هدف بررسی احتمال اختلالات کروموزومی، از جمله تریزومی ۲۱ (سندرم داون) و تریزومی ۱۸ (سندرم ادوارد)، و همچنین احتمال وجود نقص‌های لوله عصبی (NTDs) در بازه زمانی 14 تا 20 هفتگی عمر جنین انجام می شود. زمانی که غربالگری ترکیبی سه ماهه اول انجام نشده یا امکان انجام آن وجود نداشته است، ممکن است تست کوادراپل پیشنهاد شود. این آزمایش یک تست تشخیصی قطعی نیست و نتیجه آن صرفاً احتمال یا ریسک یک وضعیت خاص را مشخص می‌کند. بنابراین، نتیجه غربالگری سه‌ماهه دوم باید در کنار سایر اطلاعات مربوط به بارداری و با توجه به شرایط هر مادر تفسیر شود.
تست کوادراپل چه چیزی را می‌سنجد؟
آزمایش کوادراپل یک آزمایش خون در دوران بارداری است که چهار نشانگر بیوشیمیایی را بررسی می‌کند:
- آلفافیتوپروتئین یا AFP
- گنادوتروپین جفتی انسانی یا hCG
- استریول غیرکونژوگه یا uE3
- اینهیبین A
مقادیر این نشانگرها در کنار اطلاعاتی مانند سن مادر و سن بارداری مورد استفاده قرار می‌گیرند تا احتمال برخی اختلالات کروموزومی، به‌ویژه تریزومی ۲۱، محاسبه شود. نکته مهم این است که تست کوادراپل یک آزمایش غربالگری است، نه آزمایش تشخیصی. بنابراین نتیجه‌ای که احتمال بالاتری را نشان می‌دهد، به معنای وجود قطعی اختلال در جنین نیست و ممکن است نیاز به بررسی‌های تکمیلی داشته باشد.
همچنین کوادراپل با سونوگرافی آنومالی تفاوت دارد. آزمایش خون اطلاعات بیوشیمیایی و آماری ارائه می‌دهد، در حالی که سونوگرافی آنومالی امکان بررسی ساختارهای مختلف بدن جنین را فراهم می‌کند.
زمان مناسب انجام غربالگری سه ماه دوم
یکی از مهم‌ترین پرسش‌ها درباره زمان انجام غربالگری سه‌ماهه دوم این است که آزمایش کوادراپل در چه هفته‌ای باید انجام شود. بازه زمانی دقیق ممکن است بر اساس پروتکل مرکز درمانی و شرایط بارداری متفاوت باشد، اما منابع معتبر، انجام کوادراپل را معمولاً در بازه حدود ۱۴ تا ۲۰ هفتگی مطرح می‌کنند. در مقابل، سونوگرافی آنومالی معمولاً در میانه سه‌ماهه دوم انجام می‌شود و در بسیاری از پروتکل‌ها حدود هفته ۱۸ تا ۲۱ بارداری برای آن در نظر گرفته می‌شود. به همین دلیل، تعیین زمان مناسب انجام هر بررسی باید بر اساس سن دقیق بارداری و برنامه مراقبت‌های دوران بارداری انجام شود.
نقش سونوگرافی آنومالی
سونوگرافی آنومالی که گاهی سونوگرافی ۲۰ هفته نیز نامیده می‌شود، یکی از بررسی‌های مهم اواسط بارداری است. هدف آن بررسی دقیق‌تر رشد و ساختار جنین و جست‌وجوی برخی ناهنجاری‌های ساختاری است.
در این سونوگرافی، بخش‌هایی از بدن جنین از جمله مغز، ستون فقرات، صورت، قلب، کلیه‌ها، شکم، استخوان‌ها و اندام‌ها مورد بررسی قرار می‌گیرند. وضعیت جفت و برخی موارد مرتبط با بارداری نیز ممکن است ارزیابی شود.
بارداری پرخطر
در برخی شرایط پرخطر، اگر در سونوگرافی آنومالی یافته‌ای در قلب جنین مطرح شود، ممکن است بررسی تخصصی‌تر مانند اکوکاردیوگرافی جنین مورد نیاز باشد.
برای آشنایی با کاربرد و نحوه انجام اکوکاردیوگرافی جنین، می‌توانید به صفحه اکوکاردیوگرافی جنین مراجعه کنید.
تفسیر نتیجه غربالگری سه ماه دوم
جواب غربالگری سه‌ماهه دوم معمولاً به صورت برآورد احتمال یا ریسک ارائه می‌شود و نباید مانند نتیجه یک آزمایش تشخیصی قطعی تفسیر شود. برای مثال، اگر نتیجه کوادراپل احتمال بالاتری را برای یک اختلال نشان دهد، این نتیجه به معنای ابتلای قطعی جنین نیست. در چنین شرایطی، پزشک ممکن است با توجه به سن مادر، سابقه پزشکی، نتایج سونوگرافی و سایر اطلاعات موجود، بررسی‌های تکمیلی را پیشنهاد کند.
آزمایش آمنیوسنتز
در برخی شرایط، ممکن است انجام آزمایش‌های دقیق‌تر یا تشخیصی مانند آمنیوسنتز مطرح شود. آزمایش آمنیوسنتز برخلاف غربالگری، یک روش تشخیصی است و در صورت وجود اندیکاسیون پزشکی می‌تواند اطلاعات دقیق‌تری درباره وضعیت کروموزومی جنین فراهم کند.
برای آشنایی بیشتر با این روش و انجام آن، می‌توانید به صفحه آزمایش آمنیوسنتز مراجعه کنید.
بنابراین، تفسیر نتیجه باید توسط پزشک و با در نظر گرفتن مجموعه اطلاعات مربوط به مادر و جنین انجام شود و نباید صرفاً بر اساس یک عدد یا عبارت موجود در برگه آزمایش تصمیم‌گیری کرد.
تفاوت با غربالگری سه‌ماهه‌ی اول
یکی از پرسش‌های رایج، تفاوت غربالگری سه‌ماهه اول و دوم است. این دو مرحله از نظر زمان انجام، نوع بررسی و اطلاعاتی که در اختیار پزشک قرار می‌دهند با یکدیگر تفاوت دارند.
| ویژگی | غربالگری سه‌ماهه اول | غربالگری سه‌ماهه دوم |
| زمان انجام | معمولاً حدود هفته ۱۱ تا ۱۴ | معمولاً از حدود هفته ۱۴ تا ۲۰ برای کوادراپل |
| آزمایش خون | PAPP-A و β-hCG آزاد در غربالگری ترکیبی | AFP، hCG، uE3 و inhibin A در کوادراپل |
| سونوگرافی | سونوگرافی NT در غربالگری ترکیبی | سونوگرافی آنومالی در میانه بارداری |
| نوع بررسی | غربالگری | غربالگری و بررسی ساختاری جنین |
| نتیجه | برآورد احتمال برخی اختلالات | برآورد احتمال برخی اختلالات و ارزیابی ساختار جنین |
غربالگری سه ماهه اول در صورت انجام غربالگری ترکیبی، از سونوگرافی NT و آزمایش خون استفاده می‌کند و معمولاً در هفته‌های ابتدایی بارداری انجام می‌شود. در مقابل، کوادراپل یک آزمایش خونی مربوط به سه‌ماهه دوم است و سونوگرافی آنومالی در اواسط بارداری، بررسی ساختاری دقیق‌تری از جنین ارائه می‌دهد. در نتیجه، این بررسی‌ها لزوماً جایگزین یکدیگر نیستند و اینکه کدام آزمایش یا سونوگرافی برای یک مادر مناسب است، به زمان مراجعه، نتایج بررسی‌های قبلی و شرایط بارداری بستگی دارد. برای اطلاعات بیشتر راجع به غربالگری سه ماهه اول اینجا کلیک کنید.
چه زمانی به بررسی‌های تکمیلی نیاز است؟
اگر نتیجه غربالگری احتمال بالاتری را نشان دهد یا در سونوگرافی آنومالی یافته‌ای نیازمند بررسی بیشتر مشاهده شود، ممکن است پزشک انجام بررسی‌های تکمیلی را توصیه کند. این بررسی‌ها بسته به شرایط می‌توانند شامل سونوگرافی‌های تخصصی‌تر، اکوکاردیوگرافی جنین یا آزمایش‌های تشخیصی مانند آمنیوسنتز باشند.
به همین دلیل، مشاهده یک نتیجه غیرطبیعی در غربالگری نباید به‌تنهایی به عنوان تشخیص قطعی تلقی شود و تصمیم درباره ادامه بررسی‌ها باید بر اساس ارزیابی پزشکی انجام شود.
در صورت نیاز به اطلاعات بیشتر، ریسک بالا در غربالگری بارداری یعنی چه را مطالعه کنید.
جمع‌بندی
غربالگری سه ماهه دوم بخشی از مراقبت‌های دوران بارداری است که می‌تواند شامل آزمایش کوادراپل و سونوگرافی‌های تخصصی اواسط بارداری باشد. کوادراپل با بررسی چهار نشانگر خونی، احتمال برخی اختلالات را ارزیابی می‌کند و سونوگرافی آنومالی با بررسی ساختار و رشد جنین، اطلاعات متفاوتی در اختیار پزشک قرار می‌دهد.
از آنجا که غربالگری‌ها تشخیص قطعی ایجاد نمی‌کنند، تفسیر نتیجه باید با توجه به شرایط مادر، سن بارداری و سایر یافته‌های بالینی و تصویربرداری انجام شود. در صورت نیاز، پزشک می‌تواند بررسی‌های تکمیلی مانند اکوکاردیوگرافی جنین یا آمنیوسنتز را نیز پیشنهاد کند.
دکتر فروهر دارابی، خدمات متنوعی جهت غربالگری و ازمایش های تشخیصی ارائه می دهد.جهت دیدن خدمات ایشان به صفحه اصلی وبسایت مراجعه نمایید.
اگر برای انجام بررسی‌های دوران بارداری یا تفسیر نتایج غربالگری نیاز به ارزیابی تخصصی دارید، می‌توانید برای تعیین زمان مراجعه به دکتر فروهر دارابی از طریق صفحه نوبت‌دهی اقدام کنید.
بدون دیدگاه